|
تمرين شماره پنج تا هشت
نوشته: جين ترنر
برگردان به فارسي: عليرضا اميرحاجبي
اشاره:
بخش اول گزارش"جين ترنر" از كارگاههاي آموزشي يوجينيو باربا، با اين هشت تمرين به پايان ميرسد. در آينده نزديك بخشهاي دوم و سوم اين كارگاه را(كه داراي اهميت فراواني نيز هست) ارائه خواهم كرد.
تمرين شماره پنج: نيازمنديها در حركت و نتايج آن
اين تمرين به ارائه روشهايي ميپردازد كه براساس آن، بخشي از بدن هدايت ساير بخشها را به عهده ميگيرد. روشي سخت كه بر اساس تكرار صورت ميگيرد. هدف از اين تمرين شكستن يا از بين بردن عادات روزمره و انجام كنشي است كه در يك زمان ذهن و بدن را به كار گيرد.
روش تمرين
ـ با ايستادن آغاز كنيد. زانوها منعطف. بايد احساس شود كه خطي از سر به سمت پائين امتداد يافته است و در نهايت بين پاشنهها ختم ميشود. بدن كاملاً صاف و در راستاي اين خط فرضي قرار ميگيرد.
ـ سپس، يك خط فرضي عمودي را در برابر خود تجسم كنيد. حالا با پيشاني، خود را به سمت جلو متمايل و به خط فرضي فشار بياوريد. بايد توجه داشت كه در اين جا"پيشاني" بدن را به جلو حركت ميدهد و مركز ثقل بدن به وسيله اين بخش حركت ميكند.
ـ يك گام به جلو برداريد.
ـ حالا به آن زماني توجه كنيد كه عمل قدم برداشتن شروع شد. به نقطهاي فكر كنيد كه كنشِ فشار دادن تعادلتان را بر هم ميزند و نيازمند آن ميشويد كه يك گام به جلو برداريد.
ـ دوباره بايستيد. تعادل خود را به دست آوريد. حال با بخش ديگري از بدنتان به سمت جلو فشار بياوريد. براي مثال به وسيله بازوي راست يا دماغ. فشار را تا آن زمان كه احساس ميكنيد بايد يك گام به جلو برداريد، ادامه دهيد.
ـ در اين مرحله حركت كردن و راه رفتن را به تمرين اضافه كنيد متوجه آن چه كه روي ميدهد، باشيد. چقدر بدنتان ميتواند از يك كنش رو به جلو پيروي كند؟
ـ قبل از اين كه گام بعدي را برداريد به ضرورت و انگيزه حركت توجه كنيد.
ـ سعي كنيد با همين وضع سه يا چهار قدم برداريد و سپس تغيير جهت داده به جلو، عقب و اطراف حركت كنيد.
ـ حركت را بسيار نرم، سبك و روان ادامه دهيد.
ـ واكنشهاي بزرگ را با واكنشهاي كوچك تعويض كرده و همچنين گامهاي بلند را كوتاه كنيد.
توجه:
تا آن جا كه ميتوانيد تمرين را آرام انجام دهيد تا به راحتي بتوانيد حركات بدن را تنظيم كرده و به بررسي الزامات واكنشي بپردازيد. در نقطه آغاز حركت(فشار به جلو)، بدن شما بايد متعادل و ستون فقرات منعطف و آزاد باشد. در هنگام تعويض بخش هدايت كننده بدن، جهت حركت را تغيير دهيد. روي تمرينات وقت بگذاريد و مراقب بالا رفتن سرعت تمرينات باشيد. زماني كه سرعت و شتاب تمرين بالا ميرود، حركات قطعيت خود را از دست داده و تمايزات دقيق كاهش مييابند.
نرم و روان بودن(Fluidty ) در اين حركات بسيار مهم است. نبايد پاها همزمان در يك نقطه قرار گيرند. اجازه دهيد كه پس از گام برداشتن، يك پا جلوتر از پاي ديگر قرار بگيرد. اين تمرين براي حركات جداگانه دست و پا طراحي نشده است بلكه هدف:«آشكار كردن و مطالعه الزامات، انگيزشها و همچنين واكنشهاي حركتي است.» دقت كنيد كه زماني كه توازنتان از بين ميرود به عقب گام برنداريد. سعي كنيد حركاتتان واقعي باشد.
در زمان گام برداشتن به جلو بايد از فكر كردن و تصميم گرفتن خودداري كنيد. اين بسيار آسان است كه باور كنيم كه ميتوان به شكلي خودكار و بدون فكر كردن به تمرين پرداخت. لاف زدن ساده است. با اين گونه تفكرات سريعاً به عادتها و الگوهاي رفتاري قديمي و روزمره خود بازميگرديم و هيچ چيز ياد نميگيريم.
گسترش:
ـ بخشي از بدن را جهت هدايت ساير بخشها انتخاب كنيد. حالا، نه تنها از خط راست بلكه از خطوط دَوار و منحني جهت حركت استفاده كنيد.
ـ ريتم و سرعت را در تمرين تغيير دهيد. بايد از ايجاد تاخير و حفظ دقت بيمورد در كنشها پرهيز كرد.
ـ توجه به لحظه برهم خوردن تعادل و دوباره ساماندهي بدن بسيار لازم است. لحظهاي كه ناچار ميشويد كه گام برداريد را پيدا كنيد.
ـ وقفه و حبس تنفس را به تمرين اضافه كنيد.
ـ اين تمرين ميتواند روي آثار نمايشي منطبق شود:
در يك اتاق دو به دو، روبروي هم بايستيد و هر گروه شخصيتهايي از نمايشنامههاي معروف را انتخاب كند.
براي مثال"جِين و خانم جولي" از نمايشنامه"خانم جولي" اثر"استريندبرگ" يا"آگاممنون و كليتم نِسترا" از تراژدي"اُورست" اثر"آشيلوس" و يا"گرتو دو هملت" از نمايشنامه"هملت" اثر"شكسپير".
ـ هر كدام از شما بايد سه بخش از بدن را جهت هدايت ساير بخشها انتخاب كند.
ـ با هم مواجه و رو در رو شويد، دور يكديگر بچرخيد و به آرامي از كنار هم عبور كنيد.
ـ ممكن اين تمرين را جهت يافتن واكنشهاي حركتي و راه رفتنهاي متفاوت، بارها تكرار كنيد.
ـ به پاسخها، واكنشهاي دوست خود توجه كنيد. شما در چنين شرايطي گفتوگويي(ديالوگ) فيزيكي را با بدنهايتان ايجاد كردهايد.
ـ در انتهاي تمرين به اطلاعاتي كه شخصيتهاي نمايشنامه و روابطشان به شما دادهاند فكر كنيد.
ـ همواره گوش به زنگ باشيد، قاطع و مصمم.
به تضادها و تغيير تعادل توجه ويژهايي داشته باشيد.
تمرين شماره شش: جا به جاييِ پويا.
روش تمرين:
ـ راست بايستيد. زانواهايتان كاملاً منعطف باشد. تصور كنيد كه يك خط يا محور عمودي از سرتاسر بدنتان عبور ميكند. اين خط فرضي از نوك سر تا بين دو پاشنهيِ پا امتداد يافته است.
ـ حركت را آغاز كنيد. اجازه دهيد تا تمامي ستون فقرات به اطراف حركت كرده و پاهايتان سطح زمين را لمس و نوازش كند.
ـ بگذاريد تا پاهايتان روي زمين به جلو، عقب و اطراف بلغزند. (ليز بخورند) حركت را در خطي راست و به سمت جلو آغاز كنيد و سپس روي خطوط فرضيِ منحني به تمرين بپردازيد.
ـ بايد به شكلي متناوب، جهت حركات خود را تغيير دهيد. در اين جا فرم حركات شما شبيه(والس) ميشود. به دور و اطراف بچرخيد.
ـ انعطاف و نرم بودن زانوها و ستون فقرات خود را حفظ كنيد.
ـ بايد به انجام حركات و فكرهاي در حين تمرين توجه داشته باشيم. مراقب اطراف خود باشيد و همچنين به حضور ديگران توجه كنيد.
ـ با شنيدن فرمان"ايست" حركات بدن متوقف شده اما پوياييِ حركات در درون بدن ادامه مييابد.
يعني: هر چند كه ايستادهايد اما بايد به فكر كردن و انجام كنش ادامه دهيد.
ـ حركت دروني را براي مدتي حفظ كنيد.
ـ حركات را دوباره آغاز كرده، متوقف شويد، كنش دروني را حفظ و از ابتدا تمرين را تكرار كنيد.
ـ متوجه اين نكته باشيد كه:«تا چه مدت ميتوانيد، حركات را درون خود حفظ كرده و به چيزهاي ديگر فكر نكنيد؟»
ـ از لغزيدن روي زمين و حركت در اطراف لذت ببريد.
تمرين شماره هفت: تعادل فعال و مقاومت
لازمه اين تمرين حركت آهسته است.
روش تمرين:
ـ تصور كنيد كه در زير آب حركت ميكنيد.
ـ قدمهايتان بلند باشند. از راه رفتن معمولي اجتناب كنيد.
ـ ميتوان از مقاومت و فشار آب جهت درك حركات استفاده كرد.
ـ انرژي خود را جهت داده و در مسيري مشخص حركت كنيد.
ـ بايد به تعادل و روان بودن حركات توجه كرد.
ـ گامهايتان غير معمول باشند. قبل از اين كه وزن بدن را به روي يك پا انتقال دهيد، تنها زمين را به وسيله نوك شصتِ همان پا لمس كنيد.
ـ در حين تمرين همواره به ياد داشته باشيد كه ستون فقرات، زانوها و قوزك پاهايتان بايد نرم و منعطف باشند.
ـ به هيچ وجه نبايد ثابت بايستيد.
توجه:
تجسم كنيد كه مقاومت و فشار زيادي از طرف آب به شما وارد ميشود. شما نيز از بدنتان جهت فشار و مقاومت در برابر آب استفاده كنيد. دستها همواره ميتوانند در برابر فشار از خود واكنش نشان دهند.
توازني را بين صحنه خيالي زير آب و آن چه واقعاً در برابر شماست ايجاد كنيد. متوجه تضادها در بدن خود باشيد.
به طور مثال، اگر پاي شما به سمت راست حركت ميكند بايد بازوان به سمت چپ حركت داشته باشند يا اگر بالا تنه شما به عقب ميرود، دستهايتان بايد به جلو معطوف شوند. ايجاد چنين تضادي باعث حفظ تعادل خواهد شد.
گسترش:
ـ در حين حركات آهسته، سه روش مختلف جهت نشستن و ايستادن"بدون تماس برقرار كردن دست با سطح زمين" را براي خود طراحي كنيد.
ـ وزن شما هرگز نبايد در يك زمان روي هر دو پاي شما منتقل شود و به همين شكل، هرگز نبايد هر دو پايتان در يك لحظه روي زمين قرار گيرند. (خواه زمان ايستادن و خواه زمان نشستن.)
ـ در زمان نشست و برخواست، روشهايي را جهت حركت به عقب، جلو و پهلوهاي خود پيدا كنيد.
ـ متوجه تغيير وضعيت وزن خود باشيد. اين نكته بسيار مهمتر از توجه به حركت روي خطوط مستقيم است.
تمرين شماره هشت: فكر كردن با بدن
روش تمرين:
ـ اين تمرين بايد دو نفري اجرا شود.
ـ روبروي يكديگر بايستيد. يك توپ تنيس را به سمت هم پرتاب كنيد. سپس آن را بگيريد. پس از لحظه پرتاب يا گرفتن توپ بيحركت و ثابت بمانيد.
ـ حالا به تنهايي به تمرين ادامه دهيد به شكلي بداهه و آزاد(Improvise ) به پرتاب توپ اقدام كنيد.
ـ در حين تمرين به اطراف حركت كنيد.
ـ بايد در زمان حركت، پويايي، افت و خيز، ريتم، سرعت شدتِ گامها و جهت، اندازه حركت را مرتباً تغيير داد.
توجه:
هدف اين تمرين گسترش آگاهي شما از بدنتان است. تمرين بالا همراه با تمريناتِ قسمت بعدي(گسترش موضوعات) تواناييهاي شما را جهت شكل دادن و استفاده از فكر كردن با تمامي بدن افزايش داده و حضورِ(Presence ) شما را در حين اجرا تقويت ميكند.
با اين مجموعه تمرينات شما تواناييهايتان را در مواجه با تضادها و مقاوتهاي دروني ـ بيروني افزايش ميدهيد. تمامي اين عناصر(تضادها، كنش ـ واكشنها، مقاومتها) جهت كسب توانايي و جريانيابي انرژي و تاثيرگذاري بر مخاطب مهم و بنيادين هستند.
تمرينات ارائه شده در اين بخش گونهاي ديالوگ(گفتوگو) هستند. حركاتي براي گفتن و شنيدن اما بدون كاربرد كلمات.
به لحظاتي كه با هم فكر نميكنيد، به آن جا كه يكي از اعضاي گروه اندكي تظاهر به كنش و اجرا ميكند اما بدناش درست به عمل نميپردازد، توجه كنيد. كنش واقعي انرژي بيشتري مصرف ميكند، حضور بيشتري دارد. اما تظاهر به كنش هم تمركز را از شما ميگيرد، هم انرژي از بدن پيروي نميكندو هم اجرا براي تماشاگر خسته كننده خواهد بود.
گسترش:
ـ در مرحله بعدي، به مانند قبل دو به دو روبروي هم بايستيد. دستهاي همديگر را گرفته و شروع كنيد به فشار دادن.
ـ روشهاي مختلف فشار دادن را امتحان كنيد. قوي، ضعيف از بالا و پائين. به واكنشهاي دوستِ خود توجه كنيد و آماده باشيد تا به آنها پاسخ دهيد.
ـ حركت به اطراف را آغاز كنيد.
ـ به هم ديگر پشت يا تكيه ندهيد. به تبادل(دادن و گرفتن) انرژي و مقاومت ادامه دهيد.
ـ سپس دوباره تمرين را شروع كنيد اما اين بار انگشتان خود را در انگشتان دوست خود چفت كنيد. سعي كنيد از هم جدا شويد. در اين جا كنش متضاد با فشار دادن است.
ـ باز هم مثل قبل به حركت كردن در اطراف ادامه دهيد.
اتصالات:
اين تمرينات به شما ياري ميرسانند تا كنشهاي واقعيتان را پيدا كرده و توانايي اين را داشته باشيد تا"حافظه فيزيكي و بدني" خود را تجسم و درك كنيد. براي مثال، شما در حين مقاومتي كه به وسيله بدن دوستتان ايجاد شده است مفهوم مقاومت و فشار را به خوبي درك خواهيد كرد.
مجموعه تمرينات بالا به شما نشان ميدهد كه چگونه، ميتوان تمركز فيزيكي و ذهني و به خصوص حضور در زمان و مكان را آموخت.
حضور صحنهاي(Scenic Presence ) آن چيزي است كه"باربا" به عنوان كليدي حائز اهميت و تثبيت كننده توجه مخاطب، بر آن تاكيد فراوان دارد.
|